گل لاله مردابی یا لوتوس یکی از گلهای زینتی است که به خاطر داشتن گلهای زیبا از جذابیت و عطر خوبی برخوردار است. این گل، بومی نواحی نیمه گرمسیری آسیا مانند ایران، چین، ژاپن، هند و مناطق شمالی استرالیا است. گیاه لاله مردابی یا لوتوس مصارف خوراکی و دارویی بسیار دارد. در این مقاله میخواهیم با مشخصات این گیاه، تکثیر، نگهداری، کاشت، مصارف دارویی و خوراکی آشنا شویم.
آشنایی با گل لاله مردابی:
یکی از گیاهان آبزی چند ساله است که از خانواده نلومبوناسه است و شباهت زیادی به نیلوفر آبی دارد ولی با دقت کردن به مرکز آن متوجه تفاوت این دو گیاه میشوید. گیاه لاله مردابی در اواخر خرداد تا اوایل تیر شروع به گل دهی میکند و اواخر تابستان پایان گلدهی این گیاه است. جزء گیاهان شناور است که ریشه آن در آب قرار دارد و ساقه، برگ و گل آن در بیرون از آب است.
میوه این گیاه به صورت غلافی مخروطی شکل است که دانههای آن در سوراخهای غلاف هستند، هنگامی که دانهها رسیده میشوند غلاف به سمت پایین خم میشود و دانههای آن در آب شناور میشود. لاله مردابی گل ملی کشور ویتنام و هند است. زیستگاه این گل در حاشیه دریای خزر از جمله مرداب انزلی است. گل لاله مردابی در آبهای کدر و کم عمق رشد میکند. لاله مردابی یک گیاه مقدس در آیین هندو و بودا است. لاله مردابی یکی از هشت نشانه فرخنده از آیین بودیسم است.
هشت گلبرگ لاله مردابی در ماندالاهای بودایی نماد هماهنگی عالم هستی است و هزار گلبرگ لاله مردابی نماد نور معنوی است. نماد زیبایی، پاکی، عظمت، ثروت، فضل، غنا، دانش و آرامش است. در افسانه های مصر، گل لاله مردابی با خورشید در ارتباط بوده است، چون گلبرگ های آن در روز باز هستند و در شب بسته می شوند. آنها معتقد بودند که گیاه لاله مردابی از خورشید به وجود آمده است.

گل های رنگی رنگی
مشخصات گل لاله مردابی:
گل لاله مردابی در استخرهای بسیار کم عمق، دریاچه ها، تالابها و باتلاقها وجود دارد و دارای ریشه محکمی است. گل لاله مردابی دارای ارتفاع یک و نیم متر و عرض آن به سه متر میرسد. برگهای این گیاه بزرگ است و قطر آن حدود 60 سانتیمتر است که در سطح آب شناور هستند و حاشیه برگها موج دار است.
گیاه لاله مردابی به خاطر داشتن گلهایی جذاب و منحصر به فرد، از گیاهان زینتی پرطرفدار هستند و مناسب باغهای آبی است. گلهای این گیاه در فصل تابستان شکوفا میشود و در رنگهای سفید، صورتی و ارغوانی وجود دارد و قطر گلها سانتیمتر است. این گلها هم زمان نر و ماده هستند که گرده افشانی به وسیله سوسکها و حشرات انجام می شود. هر گل در حدود 3 روز شکوفا میماند. گلها صبح باز شده و شب بسته میشوند دانههای این گیاه تا مدت بسیار زیادی قابل کاشتن است. این گیاه در سالهای اخیر در معرض انقراض قرار گرفته است.
خواص دارویی و خوراکی گل لاله مردابی:
گل لاله مردابی بیش از ۱۵۰۰ سال است که مورد استفاده خوراکی و دارویی قرار میگیرد.
از مزایای این گیاه میتوان ترکیب منحصر به فرد ویتامینها (ویتامین C و B6) و مواد معدنی را نام برد، همه قسمتهای این گل خوراکی هستند گلبرگ، ساقه و برگ این گیاه را میتوان به شکل خام مصرف کرد ولی شاید باعث انتقال انگل شود پس بهتر است آن را به صورت پخته شده مصرف کرد.
ساقه لاله مردابی در تمام هند خورده میشود ریشه این گیاه سرشار از نشاسته است و از عطر و طعم خوبی برخوردار است. برگهای این گیاه را به عنوان سبزی مصرف میکنند و دانهها را به شکل ذرت بو میدهند یا در پخت نان از آن استفاده میکنند.
پرچم گلهای این گیاه به عنوان طعم دهنده چای مورد استفاده قرار میگیرد، گلها برای خشک کردن مناسب هستند و در آسیا جهت بسته بندی مواد غذایی مورد استفاده قرار میگیرد و از گلهای لاله مردابی به عنوان نوعی چاشنی استفاده میکنند.
قسمتهای مختلف این گیاه در طب سنتی کاربرد دارد این گل سرشار از مواد مغذی مثل پتاسیم، فسفر، مس، آهن و منگنز بوده و همچنین منبع بسیار مهمی از فیبر و پروتئین است. برای بهبود گردش خون، بهبود هضم غذا، کاهش استرس، تنظیم فشار خون، درمان اسهال، تببر، بهبود سلامتی قلب و کنترل وزن از این گیاه استفاده میشود.

گل لاله مردابی در دشت
تکثیر گل لاله مردابی:
از طریق کاشت بذر و پیاز انجام میشود. بذرهای این گیاه در پرچمهایی که در مرکز گل است، وجود دارد. دانههای این گیاه برای مدت طولانی قابل کاشتن است.
تکثیر از طریق بذر:
برای این نوع تکثیر، نوک بذرها را سوهان بکشید تا پوسته آن شکاف بردارد زیرا اگر شکاف نخورد بذر نمیتواند رشد کند، باید بذر را در یک لیوان آب گرم و بدون کلر بگذارید. بذرهای شناور روی آب را رها کنید، زیرا این بذرها بارور نیستند. باید آب لیوان را هر روز عوض کنید.
پس از جوانهزنی دانهها که معمولاً ۴ تا ۵ روز به طول میانجامد، و طول جوانهها به 15 سانتیمتر رسید آنها را از آب خارج کنید و در گلدانهایی که دارای خاک لومی و غنی هستند بکارید. گلدان را باید با خاکی سنگین پر کرد گل لاله مردابی یک گیاه آبزی است، در نتیجه باید همیشه ۵ تا ۱۰ سانتیمتر بالاتر از خاک، آب وجود داشته باشد. دمای آب برای این گیاه باید حداقل ۲۱ درجه سانتیگراد باشد.
تکثیر از طریق پیاز:
بهترین زمان جهت تکثیر از طریق پیاز، فصل بهار است. پیاز را اول باید در آبی با درجه حرارت ۲۴ تا ۳۱ درجه سانتیگراد شناور کرد پیاز روی آب قرار میگیرد. برای کاشت لوتوس یک گلدان بزرگ را انتخاب کنید. گلدان باید به اندازهای بزرگ باشد که گنجایش رشد این گیاه را داشته باشد. گلدان را با خاک متراکم پر کنید. مخلوط خاک باید شامل ۴۰ درصد خاک رس و ۶۰ درصد شن و ماسه رودخانه باشد. بین ۷ تا ۱۰ سانتی متر بین سطح خاک و لبه گلدان فاصله باشد.
پیاز را به گلدان انتقال دهید، دور آن را با سنگریزه پر کنید تا قبل از رشد کردن ریشه به سطح خاک نیاید. برای قرار دادن گلدان یک مکان آفتابی پیدا کنید. این نکته خیلی مهم است که آب حفره باید حتماً گرم باشد، زیرا گیاه لاله مردابی برای رشد کردن به محیطی گرم احتیاج دارد. درجه حرارت آب را تا ۷۰ درجه سانتیگراد باشد. پس از چند روز گذاشتن در این آب گرم برگهای گل لاله مردابی ظاهر میشوند. این گیاه را حتماً در مجاورت نور مستقیم خورشید قرار دهید.

گل لاله مردابی زیبا
شرایط نگهداری و پرورش گل لاله مردابی:
گل لاله مردابی برای رشد هر چه بهتر و شادابی نیاز به شرایط محیطی زیر دارد.
نور:
این گل به نور زیاد و تابش مستقیم نور خورشید حداقل 6 ساعت در روز نیاز دارد و در محیط کاملاً آفتابی باید رشد کند. گلها 2 تا 3 روز باز میمانند و بعد از آن بسته شده و گلبرگهای آن میریزد.
خاک:
خاک رسی، شنی، لومی، سنگین که با کود کاملا پوسیده غنی شده باشد برای این گل مناسب است و میتوان برای کاشت این گیاه در سبد یا گلدان از ورمی کمپوست استفاده کرد. این گیاه را در گلدانهای بزرگ کاشته و در عمق 40-60 متری از سطح آب قرار دهید.
دما:
دمای بین 30 تا 35 درجه برای نگهداری گل لاله مردابی مناسب است. این گیاه قدرت تحمل تا دمای 10 درجه را دارد ولی اگر دما پایین تر باشد از بین خواهد رفت و این گیاه در برابر سرما مقاوم نیست. برای این که از یخ زدن پیاز گل در فصل زمستان جلوگیری کنید باید در فصل پاییز گیاه لاله مردابی خود را به بخش عمیقتری از حوضچه انتقال دهید.
اگر حوضچه دارای عمق کمی باشد میتوانید گلدان را به محلی مانند زیرزمین انتقال دهید و برای جلوگیری از یخ زدن پیاز، اطراف خاک گلدان را با مالچ پر کنید. در فصل بهار باید به محض دیدن اولین جوانه خاک گلدان را عوض کرد و آن را به حوضچه منتقل کرد.
هرس:
برگهای زرد و ساقه های آسیب دیده را حتماً قطع کنید زیرا مانع از رشد گیاه میشوند. اگر برگهای گیاه لاله مردابی از سطح حوضچه خارج شده باشد میتوانید آنها را از گیاه جدا کنید.
کوددهی:
این گیاه تنها در طول 3 -4 هفته اول از دوره رشد بعد از تکثیر به تغذیه مصنوعی نیاز دارد و پس از آن باید اجازه داده شود تا گیاه به محیط اطراف عادت کند. اگر بیش از حد از کود استفاده شود باعث سوختن برگهای این گیاه میشود.
امراض و بیماری گیاه لاله مردابی:
بیماری خاصی گیاه لاله مردابی را تهدید نمیکند تنها باید مراقب شته ها، کنهها و عنکبوت قرمز باشید.

گل های زیبا روی آّب
نتیجهگیری:
گل لاله مردابی یا لوتوس یک گیاه آبزی است که در مرداب انزلی ایران هم رشد میکند این گل به خاطر وجود گلهای بسیار زیبا دارای طرفداران زیادی است. نور خورشید در کاشت این گیاه اهمیت زیادی دارد و تحمل آب سرد را ندارد به همین خاطر در فصل زمستان گل نمیدهد در مطالب بالا با این گل زیبا و مشخصات ظاهری آن و شرایط نگهداری، کاشت، تکثیر و خواص دارویی و خوراکی آشنا شدیم.